RDC – Dikuluka dia mushinga wa makuta a ditunga dia Congo: Noël Tshiani udi wamba ne: « mvua ne disama dia mu difu » padiye mulonda mulombodi udiye wela meji ne: « kabena ne bukole ne lungenyi »
Noël Tshiani, muena mudimu wa kale wa Banque Mondiale, mu muyuki uvua muenzeka ne bena tshisanji tshia (Bosolo TV), udi muleja kanyinganyinga bua » dipanga lungenyi » dia bena mu Banque Centrale du Congo (BCC) bua dipanga dia mushinga wa makuta adi anyanga franc wa Congo (FC) munkatshi mua mbingu ya bungi.
Muena ditunga wa kale udi ukema bua mudi BCC ulomba bua kufila mushinga wa bungi wa makuta bu mushindu wa kujikija dikuluka dia makuta a ditunga dia Congo kumpala kua dolare.
Mumanyi wa malu a malu a mpetu eu ki yeye Mukalenge Noël Tshiani kena witaba lungenyi lua BCC ludi luleja ne: dishima dia makuta ke didi dikebeshe dipanga mushinga dia makuta a muana muena Congo.
_- Dinyanguka dia mushinga wa makuta didi difumina ku mbulamatadi mubi… Ngakalonda mêyi a Banque centrale, ne muadi ku mesu ni moyo wanyi wa munda wakansama. Udi wamba ne: bua kuluisha diteta edi, tudi ne bua kutuadija kuleja mushinga wa makuta dituku dionso. Bualu ebu budi buleja ne: BCC ki mmukumbane bua kutulombola mu lutatu elu to. Nansha bena mu Banque centrale kabena ne mushindu wa kuyukila to. Padibu bakula, udi umvua ne: kabena bakumbane to. Mmunyi muudi mua kuitabuja bantu bua kulonda malu adi BCC wenza_ ? Uvua udiebeja ne: ‘Bua tshinyi?
Bilondeshile Noël tshiani uvua muela mpala mu masungula a 2018 eu, diandamuna didi BCC ulomba kadiakuikala ne buenzeji nansha bumue to, bualu didi ditangila bipeta biadi pamutu pa tshilumbu tshidi tshinyangakaja.
« Difuanyikija edi didi difumina ku dikuatshisha dia makuta a mbulamatadi. Bua bualu ebu kuenzeka, tudi ne bua kujikija tshidibu bakebesha. Bualu ebu budi ne: Banque centrale du Congo kena ne budikadidi nansha bumue bua mbulamatadi. Kadi padi mbulamatadi upeta dikosa dia makuta dia dolare miliyare umue ku ndekelu kua tshidimu tshia 2022 ne dikosa dikuabu dia dolare miliyo kama ibidi ni makumi abidi ni itangu ku ndekelu kua ngondo wa kumpala wa 2023. Dipangila dia makuta edi didi difumina ku dienza mudimu ne makuta . Banki munene udi udikokesha nkayende udi ne bua kuambila mbulamatadi ne: katuena mua kufila makuta bua bualu ebu to. Bikalaye ne budikadidi ebu mpindieu, tudi bakose tshilumbu tshidi tshifikisha makuta ku dipanga mushinga. Kadi nuenu nuamba anu ne: netutuadije kuleja mushinga wa makuta, ke bualu butudi mua kuenza. Yeye wakamba ne: « Tshiena ne bualu to_
Noël Tshiani udi wamba ne: bipupu bibidi ebi bivua bipetela makuta ku dienza mudimu ne makuta.
Nunku, Banque centrale wakenza mudimu ne tshiamu etshi bua kupatula makuta bua kujikija dikenga edi. Ke bualu kayi badi benza makuta a bungi a mu francs mu Congo kabayi ne makuta a bungi a kufuta bua kukuatshisha makuta adibu benze aa.
Tudi mua kuamba ne: mbulamatadi uvua muambe ne: uvua mujikije tshidimu tshishale ne makuta mapite pa miliyare ya dolare.
Tudi ne bua kumanya ne franc wa Congo mibuelakana pankatshi pa matuka a muana muena congo 2200 ne 2250 ku dolare umue kumpala kua FC 2000 mu ngondo muisatu wa 2022.
Dikosa dia mushinga wa frank wa mu ditunga dia Congo kumpala kua dolare wa mu États-Unis didi kabidi difikisha ku dibanda dia mushinga wa bintu bu mudi mabeji a tshilamba tshia mu tshianza avua ne mushinga wa FC 250 ku tshidimu tshishale ne wa FC 300 kadi mudimu etshi mabeji aa akadi mafike ku makuta kama itangu.
*Shekinah Gloire Kabongo*
